Posted on 18 February 2012
Tags: amata, bana, bwaki, byo, cyane, ibikorwa, imirire, karere, kurwanya, mibi, Rwanda, Rwanda development, Rwanda food, Rwanda Nyabihu, Rwanda vitamin
Ibikorwa byo kurwanya bwaki n’izindi ndwara ziterwa n’imirire mibi kirakomeje mu Karere ka Nyabihu. Nyuma y’umurenge wa Rurembo ibi bikorwa bikaba bigenda bikorwa no mu yindi mirenge igize aka karere hatangwa amata ku bana bagaragaraho cyane cyane iyi mirire mibi.

Umwana uhawe amata akura neza
Kwita ku bana bakarindwa indwara z’imirire mibi ni ngombwa kuko umwana iyo yitaweho akiri muto bituma akura neza ndetse akanakuza ubwenge n’intekerezo bityo ntibimutere kudindira nk’uko abaturage babitangarijwe n’ubuyobozi bw’ubuzima mu Karere.
Igikorwa cyo gutanga amata kikaba cyarakomereje mu Murenge wa Kabatwa mu karere ka Nyabihu kuri uyu wa 15/02/2012 aho abana cyane cyane abafite ikibazo cy’imirire mibi bahawe amata mu rwego rwo kurwanya izi ndwara z’imirire mibi na bwaki.
Ibikorwa nk’ibi byo gutanga amata ku bana bikaba bibera mu gihugu hose kugira ngo hakibwe bwaki n’indwara z’imirire mibi,abana bakure bafite ubuzima buzira umuze bityo babashe gutera imbere batangwingiye mu bwenge ndetse no ku mubiri.
Posted on 31 January 2012
Tags: abantu, amazi, ari, byo, cleanness, food, Ibyo, kandi, kurya, Rwanda, umubiri, umuntu, zose
Aya magambo Dr. Damascène yayavugiye mu gikorwa cyo gutangiza gahunda yo guha abana amata mu Karere ka Huye cyabereye mu Murenge wa Rusatira. Nk’intumwa ya Minisiteri y’ubuzima, yaganiriye abaturage b’uyu murenge ibijyanye no kurya neza.

Avuga kurya neza, Dr. Damascène yashakaga kuvuga kurya ibiribwa birimo intungamubiri zose umubiri ukeneye. Ibyo ni ibyubaka umubiri, ibiwutera imbaraga n’ibiwurinda indwara.
Ibyubaka umubiri ni ibikomoka ku matungo nk’amata, amagi, inyama, amafi n’ibinyamisogwe ari byo ibishyimbo, amashaza na soya. Ibitera imbaraga ni ibinyampeke nk’ibigori, amasaka, umuceri… n’ibinyabijumba ari byo imyumbati, ibijumba, amateke n’ibindi. Ibirinda indwara byo ni imboga n’imbuto z’ubwoko bwose.
Dr. Damascene yasobanuye ko abantu bose bakeneye kurya bene ibyo biribwa, ariko umubyeyi utwite n’uwonsa bo bikaba akarusho kuko baba bagomba kurya indyo irimo intungamubiri zose umubiri ukenera.
Na none kandi, yashimangiye ko umwana ukiri muto agomba konka mu gihe cy’amezi 6, agatangira guhabwa imfashabere nyuma y’ayo mezi. Imfashabere abana baheraho ni igikoma n’imbuto.
Ku bijyanye no kurya ibiryo byiza nabi, iyi ntumwa ya Minisiteri y’ubuzima yavuze ko ari ukurya ibiribwa birimo za ntungamubiri umubiri ukeneye zose, nyamara ukazirira ku kitogeje cyangwa cyogeshejwe amazi mabi cyangwa na none ukarisha intoki zidakarabye.
Aha yasobanuye ko imyanda iba irimo inzoka nka ascalis igera mu nda ikirira za ntungamubiri umuntu yariye, maze agasigarira aho bisa no “kuvomesha urutete”. Ku bw’ibyo, yasabye abantu bose gucukura imisarane miremire igakoreshwa, ntibe iyo kwerekwa abayobozi, kandi igapfundikirwa.
Hari kandi gukaraba intoke n’isabune byashoboka bagakoresha kandagira ukarabe kuko ari yo ituma umuntu akaraba adakomeza gukora ku kirimo amazi dore ko umuntu aba asubiza imyanda ku ntoki; kugirira isuku amasoko y’amazi birinda gucukura imisarane no kwituma hafi yayo, kutarambika ahabonetse hose amasahane igihe umuntu ari kuyoza ndetse no kugira isuku ku mubiri abantu bakaraba n’isabune, bambara imyenda imeshe kandi iteye ipasi, umuntu yaba atayifite agakora ku buryo imyenda yanikwa ahagera izuba.